«حیدربابا ، غیرت قانین قاینار کن
قارا قوش سندن قوپوپ قالخار کن
او سیلدیریم داشلارینان اوینار کن
قوزان منیم همتیمی اوردا گور
اوردان اگیل قامتیمی داردا گور» 

دهمین نمایشگاه کتاب اورمیه

۳۰ شهریور الی ۵ مهر ۱۳۹۲

***

دو کار خوب و پسندیده از این نمایشگاه :

۱

 برگزاری برنامه های جنبی

۲

 ایستگاه مطالعه و معرفی نهاد کتابخانه های عمومی

     انگار ، امسال سال خوب و پرباری بود برای ارشادیان تا بتوانند خودی نشان بدهند و در برپایی موفق نمایشگاه استانی کتاب ، گامهایی رو به جلو بردارند .

     ناگفته پیداست هیچ کاری بی عیب و نقص نیست ؛ حالا خواهد اقدامات یک اداره کل باشد ؛ یا عملکرد چند موسسه ی فرهنگی دیگر ؛ یا حتی همین نوشتار من !

      لیکن برای کارهای سالی یکبار تکرار ؛ مثل برگزاری نمایشگاهی به بزرگی یک منطقه و استان مرزی و دارای پتانسیلهای متعدد فکری و عقیدتی و فرهنگی ؛ این نقص و عیب ، باید به حداقل برسد .

      در پستهای قبلی ، جداول و تصاویری از برنامه های حاشیه ای ( جنبی ) نمایشگاه کتاب امسال منتشر کردم ؛ لیکن با نهایت تأسف در مراجعات حضوری خودم و پرس و جو از معتمدین ، معلومم شد که بخشی از برنامه های اعلام و تبلیغ شده در بنر مربوط ، اجرا نگردیده !

      این ، یعنی همان بهره برداری آماری از رخدادهای کوچک و بزرگ فرهنگی و هنری ؛ یعنی دمیدن در شیپور شعار و حرف و تبلیغات ، برای تهییج افکار عمومی ؛ یعنی نبود انسجام در مدیریت کلان فرهنگی و هنری ؛ یعنی عدم نظارت و پیگیری کامل ؛ یعنی صرف هزینه های مادی و معنوی ، برای پر کردن بخشی از خلأهای عملکردی در حوزه ی ستادی ادارات فرهنگ و ارشاد ؛ یعنی ... !

       و  ، دیگر اینکه ؛

     باز هم مثل همیشه ، مردی از جنس روحانی ، معرف حضور شد بعنوان نماد کتابخوانی و کتاب نویسی و مطالعه و ... ؛ آیت الله قریشی ( قرشی ) ؛

      باز هم ، جای اهل قلم و سرای کتاب و نقد کتاب و فراخوانی نویسندگان و شاعران و تولیدگران کتاب در استان و شهر اورمیه ؛ در متن و حاشیه ی برنامه های تدوین گردیده ، خالی خالی به نظر می رسید !

       باز هم ، ناشران اصلی و اندیشه کار و پر انتشار ، حضور نداشتند ؛ کتابها اکثراً چاپ جدید و قیمتها نجومی ؛ برخی غرفه ها خالی و بی مسمی !

      محل برگزاری برنامه های جنبی ، در محیط کاملاً شلوغ و پر سر و صدا ، قرار گرفته بود که امکان استفاده از تریبون مربوط را برای شرکت کنندگان و علاقه مندان ، به حداقل می رساند !

     از اهدای کتاب و تخصیص بن خرید ، برای اهل قلم و دست اندرکاران چاپ و نشر ، خبری و اثری نبود !

     موسسات آموزشی ، در غرفه های عریض و طویل ، برای تجارت و جذب حداکثری مشتری ، دست از پا نمی شناختند ؛ فرصت تبلیغات و ایده ی بازرگانی بهتر و مناسب تری از خود مجریان نمایشگاه داشتند !

       مردم و خانواده ها ، آنقدر که در ردیف دنر خوری و صرف ناهار و عصرانه و دسر و مخلفات غذایی و  فرا انرژی ، وقت و پول صرف می کردند ؛ در داخل سالنها و میان غرفه های کتاب و فرهنگ و مطالعه ، سر نمی کردند !!

       و ... !

        ...

جامعه ی بیاخلاق !

 دم از اخلاقبزند ؛ چه شود ؟!

من ، مردی را دیدم ، پشت رل ماشین ۳۰ میلیونی ، تمرین مداحی (!) می کرد ؛ بی آنکه بداند لاین اصلی تردد و حق تقدم با خودروهای سرعتی دیگر را بند آورده !!

من ، لنگه کفشی دیدم ، در هوا پران !!

من ، لب جوی خیابان ، زنی میانسال دیدم ؛ دست گدایی پیش آورده بر هر رهگذری !!

من ، هیچ مقام مسوولی را حین خرید مایحتاج زندگی ، دم بساط هیچ دستفروشی ندیدم !!

من ، به آغاز بی مفهوم فصل دانش و شعور ، دلتنگم ؛ و سخت در حیرت و ابهام !!

من ، خط سیر بی اخلاقیرا در عابر پیاده ، پشت چراغ قرمز ، در ورودی و خروجی مراکز دانش و حیاط خلوت نادانی ، بعینه می بینم !!

من ، از شنیدن وجود و حضور اخلاقدر محیطم ، در شگفتم !!

من ، از عدم رویت مردان و زنان اخلاق، در مسیر عبورم ، دلواپسم !!

چه کسی بود ، صدا زد : "اخلاق" !؟

وقتیاداره کل ارشاد ، یک شبه راه هزار ساله می رود و به هر که از گرد راه می رسد ، امتیاز نشریه می دهد ؛

وقتیدمیدن در شیپور آمار و اخبار اداری ، بر  "نظارت بر عملکرد و محتوا "، سبقت می گیرد ؛

وقتینشریات فله ای ، قدرت انتشار ندارند ؛

وقتیدارندگان امتیاز نشریات محلی ، فاقد حرفه و تخصص و علاقه ی مطبوعاتی باشند ؛

وقتی؛ نشریات اجاره ای مد بشود ؛

وقتی ؛ چندین نشریه ، از یک دفتر یا توسط یک نفر ، تهیه و تدوین و منتشر شود ؛

نتیجههمین می شود که هست : یک محتوا ( اعم از تیتر و خبر و مقاله و ... ؛ حتی آگهی ) در دو نشریه ی مختلف با لوگوی متفاوت ؛ { گاهنامه های رحمت و مهر چالدران } در مرکز استان آذربایجان غربی !

         به همت انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه اورمیه ( پردیس نازلو ) ، شب شعر طنز ، با حضور اساتید طنزپرداز کشوری ، استانی و دانشجویان شاعر این دانشگاه برگزار گردید .

    سعید بیابانکی

    سعید سلیمانپور

    رضا احسانپور

    عباس احمدی

          هرشغل و صنفی ، مزایا و معایب خود را دارد .

          سختی هایی که در بعضی از صنف ها وجود دارد ، قابل مقایسه با دیگر صنوف نیست ؛ مثلاً همین شغل "فروش مطبوعات " ، که توسط بخش قابل توجهی از شهروندان ( اعم از پیر و جوان ، تحصیلکرده و چهره ی فرهنگی و دلسوز و علاقه مند به فرهنگ و ادبیات ) ، اداره می شود .

       گاهی باید درست اندیشید ؛ وانگهی ، درست و سنجیده هم نوشت . باید با مطالعه و از منظر آسیب شناسی و ارائه ی راهکارهای لازم ، اقدام به نشر اخبار و مقالات و ... راجع به این قشر زحمتکش ( که هم صنف با همان مدعیان مطبوعات و روزنامه نگاران و ... هستند ) ، کرد .

       اینکه نشریه ای در یک اقدام احساساتی و عجولانه ، عکس صفحه ی اول خود را با آن تیتر مبهم و تأسف برانگیز ، در اختیار افکار عمومی قرار دهد و طی مقاله ای نسخته و مشتبه به توهین و تحقیر راجع به دکه های فروش مطبوعات ، بی توجهی نماید و اکثریت آنها را "بی سواد "و  دارای "عقل معاش "معرفی کند و دغدغه ی اصلی شان را درآمد و تنقلات فروشی قلمداد نماید ؛ جای اغماض و گذشت نیست .

       دکه های مطبوعاتی ، پیشخوان و نمایشگاه توانمندیهای فرهنگی کشور و محل عرضه ی محصولات و تولیدات فکری نخبگان علوم ارتباطات و معرف تلاشها و فعالیتهای خانواده ی بزرگ اهل قلم و اصحاب رسانه و مطبوعات سراسری و محلی اند .

      کیوسکداران مطبوعاتی ، باید عضو اصلی و ممتاز خانواده ی مطبوعات تلقی شوند ؛ زیرا آنها پیش قراولان و سربازان گمنام و بی ادعای خط مقدم صنف مطبوعات و روزنامه ها و مجلات هستند ؛ آنها لایق توجه و حمایتند ؛ نه سزاوار توهین و تحقیر !!

                گزارش تحلیلی از وضعیت کتاب و کتابخوانی در اورمیه

                                                                                                                  ( منتشره در فردای ما / ۱۵ آبان ۱۳۹۲ )

       به دلایل مختلف ، از جمله اوضاع قاراشمیش بازار و سایه ی همیشگی اقتصاد دولتی بر آن ، نبود وحدت رویه و سیاستگذاریهای کلان و آینده نگر ؛ نیز معضلات موجود در  این حوزه ( اعم از گرانی و نامرغوبی کاغذ ، هزینه های چاپ ، کاهش سرانه ی مطالعه ، نبود یارانه ی کتاب در سبد خانوار ایرانی ، بحث ممیزی ارشاد ، منزوی شدن نویسندگان معروف و ... ) ؛ شاید نتوان آینده ی خوبی برای « کتاب » تصویر کرد و به رشد مطالعه در جامعه ی ایرانی امیدوار شد . این موضوع ، در مناطق مختلف کشور ، مراکز استانها ، شهرها و روستاها ، وخیم تر نیز می شود .

       در اورمیه ، مرکز استان آذربایجان غربی ؛ به دلایل مختلف ، کشاورزی بودن استان ، درآمد کم خانوارهای شهری ، نبود واحدهای کتابخانه ای در خیلی از روستاها ، عدم دسترسی بخش اعظم مردم به کتابفروشیهای معتبر و ثابت ، و دهها مورد دیگر ؛ از جمله عوامل و مسائلی است که مرا در طراحی و تهیه ی این گزارش تحلیلی یاری نموده تا با گفت و گو از نزدیک و نیز ارزیابی کمی و کیفی امور فرهنگی و چاپ و نشر کتاب در این منطقه ، از یک سری حرفهای ناگفته و نانوشته پرده برداشته شود و مخاطبان این نشریه در جریان برخی امور قرار بگیرند .

     با وجود ادعاهای فراباور مسوولان ذی ربط و نهادهای فرهنگی و اتحادیه های صنفی ، باید اذعان کرد در مورد فرهنگ سازی مطالعه و ایجاد انگیزشهای لازم برای قرار گرفتن کتاب در سبد کالایی خانوار ، کار مفید و مثمر ثمری صورت نگرفته است . آنها که دانسته و ندانسته ، از توسعه ی فرهنگی و ایجاد جذابیتهای مطالعه در جامعه صحبت می کنند ، شاید خودشان یکبار هم در جلوی ویترین یک کتابفروشی دیده نشوند ؛ برخی ها هم ، خودشان اهل مطالعه نیستند و شاید ماهها بگذرد و کتابی تورق ننمایند و حتی یک عنوان کتاب نخوانند !

       آنچه تا به حال بوده و هست ، انتشار اخبار و ارائه ی آمارهای غیر واقع در این خصوص است ؛ و الا اگر غیر از این بود ، ما شاهد تعطیلی متوالی کتابفروشیها و یا تغییر کاربری و روی آوردن به نوشت افزار فروشی و دیگر صنفها ، نبودیم . موضوعی که شایان توجه است و اتفاقاً در گفت و گوی تعدادی از کتابفروشان مورد مصاحبه نیز به چشم می آید ، اینکه هیچ حمایتی از این قشر واقعاً زحمتکش و ایثارگر در حوزه ی نشر فرهنگ و بسترساز برای مطالعه در اورمیه ، به عمل نیامده است .             

        هدف اصلی از تهیه و تدوین این گزارش تحلیلی ، آسیب شناسی مطالعه و سنجش میزان اقبال عمومی به کتاب در سطح شهرستان اورمیه بوده است . انجام این مصاحبه و گردآوری اطلاعات لازم ، برایم زمان بر بود ؛ لیکن به خاطر مراوداتی که شخصاً با خیلی از کتابفروشان مطرح در سطح شهر دارم ، این گزارش در حد خودش خوب از آب درآمد . هر چند برگه های پاسخ دیر به دستم رسید ؛ هر چند که برخی دوستان از پاسخگویی به سوالات – بویژه سوالات کلیدی و مد نظر - این مصاحبه ی مکتوب طفره رفتند و بعضی ها هم اصلاً راضی به همکاری نشدند ؛ که خوب طبعاً دلایلش برای خودشان محفوظ و محترم است ؛ ولی در کل ، از این کار راضی ام ؛ تا چه شود نظر و دیدگاه شما خوانندگان فهیم .

        برخی از این عزیزان کتابفروش ، دارای سوابق و فعالیتهای فرهنگی و هنری نیز هستند و در سطوح عالی تحصیل کرده اند . برخی هم روزگار سختی را گذرانده و از خیلی از شغلهای پردرآمد و شایان ترقی چشم پوشیده و به ماندن در این کار فرهنگی رضا داده اند . روی همین اصل ، پاسخهای مفید و البته طولانی ارائه نموده اند که این جانب ، بنا بر اصل رعایت امانتداری و عدم دخل و تصرف در متن مصاحبه ، عین آن را منتشر می کنم . نهایت اینکه ، بر خود لازم می دانم از همکاری و احساس مسوولیت فرهنگی و اجتماعی هر یک از مصاحبه شوندگان محترم ، تشکر کنم .

« هامیدان آجیـــــخ ائدرکن

هامییـــا آجیخلی باخدیم

سونرا باشلادیم که : منده

گئدیرم اونون دالینجـــــــا ! »  
 

*** 

 
« نئچه ایل بو انتظـــــــارلا ...

گونی ، هفته نی سایاردیم !

تا یاواش یاواش گؤز آچدیم ...!

آنلادیم کی ، سن أولوبسن ! » 
 

*** 

 
« ائله بیر گـــــونوم اولورسا

بیلیسن نه ایسته رم من ؟

سؤزیمه درست قولاخ وئر :

(سن ایلن اوشاخلیق عهدین)

خان ننه آمـــان ، نولیدی ...

بیر اوشـاخلیغی تاپایدیم !

بیر ده من سنه چاتایدیم !

سنیلن قوجــاقلاشایدیم !

سنیلن بیر آغلاشـــایدیم !

یئنیدن اوشـــاق اولورکن

قوجــــــاغوندا بیر یاتایدیم !!!

ائلر بیر بهشت اولـــورسا ...!

داهــا من ئوز آللاهیمنان ...

باشقا بیر شئ ایستمزدیم ! » 

پدر !

تقدیر چنان بود که همزمان با غربتی شدن من ، تو نیز دنیا را ترک کنی ؛

آخرین گفت و گوی من و تو ، شب چله بود .

فردای آن چله ی سخت و آن هوای قهرآگین ،

بالای سرت ایستادم ؛ کنار تختت نشستم ؛

ذکر خواندم ؛ یا الله ، یاالله گفتم ؛ خدا خدا کردم ؛

تا شاید چشمانت را باز کنی ؛

و ، تو

آخرین نگاهت را از من دریغ کردی !

دوم دیماه 1385 ، رهایم کردی ؛ تنهایم گذاشتی !

هنوز در دل منی ؛

هنوز زنده ای ؛

چنانکه همیشه زنده خواهی ماند !

...

امیدوارم رضایت و دعای خیر تو و مادر مرحومم ،

بدرقه ی راه و توشه ی زندگی فردی و اجتماعی من باشد !

یادتان گرامی !

روح تان شاد و قرین رحمت و مغفرت الهی ، باد !

دوشنبه / دوم دیماه 1392

                                         مصاحبه با فرهاد جوادی یکان سعدی

                                           ( نویسنده و لغت شناس فولکلوریک )

                                                                                                                                              * قنبر حاجی وند

اشاره :

       آشنایی این جانب با نام فرهاد جوادی « عبدالله اوغلو » ، مربوط به سالهاییست که حاصل تحقیقات و تراوشات قلمی ایشان در ستونی با نام « تورک اوغلان و قیز آدلاری » در اولین نشریات استانی دهه ی 70 ، چاپ و منتشر می شد . پس از گذر ایام ، در یک مناسبت فرهنگی ، وی را از نزدیک ملاقات نمودم . آن اتفاق ، در مورد جذب همکاری اهل قلم و نویسندگان بود برای تأسیس انجمن اهل قلم استان به مرکزیت اورمیه . متعاقب آن ، مصاحبت با جناب جوادی ، ادامه دار و همیشگی شد . تا اینکه در این اواخر ، به غیر از دو عنوان کتاب « صائیت و صامیت سسلرین نئجه یارانماسی حاققیندا » و « فرهنگ لغات موسیقی کلاسیک ( ترجمه ) » ؛ کتاب سوم از ایشان در زمینه ی فرهنگ واژگان ترکی ( تورکجه اینسان آدلاری ) وارد بازار گردید . این کتاب ، در حکم یک مرجع و فرهنگنامه ی ترکی است که تا به حال به پنج مجلد رسیده است . مصاحبه ای که برایتان ارائه می شود ، در یکی از روزهای پاییزی ، با وی صورت گرفته است که جزو روزهای بازنشستگی آقای جوادی و در حقیقت ایام نوشتن بی دغدغه و شبانه روزی است برای او .   

                                   ----------------------------------------------------------------------------

* آقای جوادی ، ضمن تشکر از اینکه وقتتان را در اختیار این جانب قرار داده اید ، برای شروع ؛ لطفاً مختصری از بیوگرافی ، سطح تحصیلات و سوابق اشتغال خود را بفرمایید .

          من زاده و بزرگ شده ی اورمیه هستم . در تاریخ دوازدهم شهریور ماه 1341 در کارخانه قند اورمیه ، در کیلومتر 20 جاده ی اورمیه – سلماس ، با نام فعلی شهر نوشین معروف است ؛ در یک خانه ی محقر کاه گلی ، واقع در کوچه ای پشت مغازه های بازار کارخانه قند معروف به « مچید کوچه سی » ، به دنیا آمده ام . منتهی تاریخ تولد و صدور شناسنامه بعد از شش هفت ماه تأخیر تنظیم گردیده است .

        سه چهار سال بیشتر نداشتم که به علت استخدام رسمی بودن پدرم در کارخانه ، از آن خانه ی کاه گلی به منازل دولتی و سازمانی کارخانه قند نقل مکان نمودیم ، تا سال 1367 ؛ که پدرم بازنشسته شد و سپس به خود شهر ( اورمیه ) آمدیم .

       من با اینکه بزرگ شده ی اورمیه هستم ، از بدو تولد تاکنون نیز در اورمیه زندگی کرده ام ؛ ولی اصلیت و تبار من به زادگاه پدرم یعنی منطقه ی یکان واقع در بین جلفا – مرند – خوی می رسد . در حقیقت یک یکانی زاده ام . روستای زادگاه و زندگی پدرم ، روستای یکان سعدی ، از توابع یامچی مرند می باشد . این روستا ، زادگاه و مدفن آبا و اجداد پدری من است . هنوز هم آرامگاه پدر بزرگ و دو مادر بزرگ من در این روستاست . دو مادر بزرگ داشتم که یکی از همان روستای یکان سعدی بوده و دیگری از روستای یکان کهریز .

         مهر ماه 1347 وارد مدرسه شده ام . تحصیلات ابتدایی را در دبستان شهریار و دوره ی راهنمایی را در بوعلی محل زادگاهم ( کارخانه قند اورمیه ) به پایان برده ام . در سال 1355 وارد دبیرستان شدم ( دبیرستان رضا شاه سابق ) ، که بعد از انقلاب به دکتر علی شریعتی تغییر نام یافت و در حال حاضر دبیرستان امام خمینی (ره) می باشد . سال 1360 ، از دبیرستان محمدجعفر معنوی موفق به أخذ دیپلم علوم تجربی شدم و در یکسال بعد به خدمت سربازی رفتم . محل خدمتم پدافند هوایی بود که دو سال در جبهه واقع در جزیره ی خارک ( ترمینال نفتی خلیج فارس ) ، با خدمت صادقانه و أخذ درجات لیاقت و تشویق اولیای ارتش و فرماندهان ، آن دوران را نیز سپری نمودم .

      از آبان 1363 ، در کارخانه قند اورمیه ، بصورت کارگر فصلی مشغول شدم . دو سال در فروشگاه تعاونی مصرف اقتصاد اداره ی دارایی اورمیه ، بعنوان فروشنده ی غرفه ی خواربار اشتغال داشته ام . تابستان 1367 به استخدام اداره کل مخابرات استان آذربایجان غربی درآمده و بعنوان تکنسین سالن دستگاه بمدت دو سال در واحد مهاباد مشغول به کار بوده ام .

      این اشتغال های موقت و پراکنده ادامه داشته تا اینکه بهمن ماه 1368 به استخدام رسمی بانک سپه درآمدم و الآن نیز بازنشسته هستم . در شهریور 1371 ازدواج نموده ام که حاصل آن سه فرزند دختر و یک پسر می باشد .     

      پدرم بیست و پنج ساله بوده که تمام املاک و زمینهای زراعی شان را رها نموده ، از این روستای زادگاهش به اورمیه کوچ می کند و آن هنگام ( 1328 ) تازه می خواسته اند شروع به پی ریزی و ساخت کارخانه قند نمایند که پدرم نیز با کارگری در این منطقه ، حیات و زندگی خویش را پی می گیرد .

       ریشه و تبار ما در یکان سعدی از « قاراقویونلو » های طایفه ی « حاجی سالی » می باشد . این روستای یکان شخصیتهای تاریخی جسور و رادمردانی چون قوچعلی خان و بخشعلی خان را در دامان خویش پرورده است که همه ی اهالی منطقه یکان و اهل قلم و اهل تاریخ معاصر و مشروطیت با این دو نام کاملاً آشنایی دارند . رشادتهای این دو بزرگمرد یادآور و تداعی کننده ی رشادتها و شجاعتهای آبا و اجداد خویش یعنی قرایوسف و جهانشاه میرزا ، سلاطین و حکمرانان حکومت قاراقویونلوها می باشد . اهالی روستای زادگاه پدرم ، از بازماندگان همان نسل طایفه ی « سادیلو » یا « سدیلی » از قاراقویونلوها بوده اند که بخش کوچکی از آن طایفه در این روستا مسکن گزیده و به زندگی خویش پرداخته اند . نام این طایفه ی سادیلو یا سدیلی به معنی و مفهوم لغوی « اهل نور و روشنی » در کتب تاریخی به شکل جعلی و تحریف یافته ی عربی ، که گویا نام سرداری از این طایفه بوده ، با نام « سعدلو » قید شده است .

     به همت کانون ادبی حوزه ی هنری اورمیه ، کتاب"منظومه ی پیغمبر (ص) "، به انضمام متن ترکی ؛ اثر حسین جاوید، در محفل هفتگی شاعران این شهر ، معرفی و مورد نقد و بررسی قرار گرفت .

    *حسین جاوید ، شاعر مشهور و متفکر بزرگ آذربایجان ( ۲۴ اکتبر ۱۸۸۲م. - نخجوان )

    *کتاب توسط اکبر حمیدی علیار ، ترجمه گردیده و وارد بازار شده است .  

 ------------------------------------------------------------------------------

توضیح تصاویر :

شاعر و ادیب بزرگوار ( جناب استاد مصطفی قلیزاده ) و همکاران شان در کانون ؛ در حال تشریح و تنقاد محتوای کتاب و پاسخگویی به نظرات حضار 

در خاتمه ی این نشست ادبی ؛

کتب حاضر ، از سوی حوزه ی هنری ، به خدمت شاعران و میهمانان ، اهدا گردید .

یاشام نیسگیل ، یاشام حسرت ، یاشام درد 

         گفت و گو با عوض احمدی ( شاعر )

                                                                                      منتشره در هفته نامه ی « فردای ما » / هشتم بهمن 1392

اشاره :

        در منطقه ی شمال غرب ، کمتر همایش و جشنواره ای را می توان یافت که نام عوض احمدی متخلص به سارسیلماز ، در آنجا ذکر نگردد و آثارش در بخشهای داوری ندرخشد . او شاعری را در کنار چند کار فرهنگی و اشتغال زندگی فردی و اجتماعی ، سالهای سال است ادامه می دهد . نقش و همت وی در تأسیس انجمنهای ادبی شعر و شاعری ، پشتیبانی و اجرای برنامه های متنوع فرهنگی و هنری در سطح شهرستان ، جزو سوابق خوب و قابل ستایش اوست . اکثر کتابها و تذکره های منتشر شده در چند دهه ی اخیر ( از جمله تذکره ی شبگرد آقای دانشفروز  ، ادبیات اوجاقی استاد یحیی شیدا و ... ) ، به ذکر احوال و آثار او پرداخته اند . « او از کودکی شیفته ی زبان و ادبیات ترکی بود . اشعار ترکی را به دقت مطالعه می کرد و گهگاه به طبع آزمایی می پرداخت . بعد از کار طاقت فرسای روزانه ، شبها با مطالعه ی دیوان شعرا یا سرایش شعر ، خستگی از تن به در می نمود و با ممارست شعر خود را پخته تر می ساخت » . ( تذکره شبگرد : 1378 ، 25 )

      ... در دهه ی اول محرم امسال ، بطور ناگهانی سارسیلماز را در معیت خانواده ی محترمشان رویت نموده و درخواست فرصتی برای مصاحبه کردم . با توجه به دوری و عدم دسترسی ، سوالات مکتوب برایشان فاکس گردید . ایشان در عین مشغله ی زیاد و دوندگیهای مرسوم زندگی امروزی ، لطف نموده و خارج از عرف معمول و شیوه ی متعارف سوال به سوال ، بیوگرافی و فعالیتها و علایق ادبی و هنری خویش را در قالب یک متن ترکی برایم ارسال نموده اند . ضمن تشکر از ایشان ، عین نوشتار احمدی ، همراه با چند نمونه شعرش ، منتشر می گردد .

                                   ----------------------------------------------------------------------------

     تانری نین آدیلا

       عوض احمدی ، خیراله اوغلو ، مین اوچ یوز قیرخ دوردونجو ایلین خورداد آی نین اوولینده میاندابین ( قوشاچای ) قره ورن محله سینده بیر یوخسول خانواده ده آنادان اولموش آد آپاریلان محلین هونر آدلی اوخولوندا بئشینجی صینیفین قورتاروپ ، قند کرخاناسیلا اوز به اوز حافظ مدرسه سینده اورتا مکتبی بیتیردیقلا ، ایمام و فروغی مدرسه لرینده دیپلوما قده ر درس اوخویوب ؛ بنالیق پشه سینه علاقه گوستریپ ، نئچه ایل بو ایشده چالیشیب ؛ 67 ایل دن تا 86 قده ر میاندابین فرماندارسینده وظیفه داشیدیق . همان زامانلار اورمو رادیو تلویزیونون خبر واحدی نین مسوولو ( گزارشگر ، فیلمبردار ) من ایدیم . الآن آزاد کسبده چالیشیرام .               

         لینک ها ( پیوندهای اصلی وبلاگ ) ، در اقدام بیخبرانه ی مدیریت سایت بلاگفا ، حذف گردیده ؛ ضمن معذرت خواهی از مخاطبان این وب ، در یک فرصت ، لینکهای مفید و نشانی دوستان و اهل قلم و ... را درج می کنم .

                                                                                                             سپاس .

                                                                    ( منتشره در هفته نامه ی فردای ما / 4 اسفند 1392 )

                               گفت و گو  با محمود عالِمی  

                                                       ( داستان نویس – شاعر )

اشاره :

         عالمی ، اکنون یک شاعر است ؛ هر چند بهانه ی این مصاحبه ، چیزی نبود جز آشنایی از نزدیک و گفت و گویی با یک چهره ی داستان نویس اورمیه ای . او در گوشه ی دنجی از این شهر ، برای خویشتن مغازه ای دست و پا نموده و گذر ایام را در پشت ویترین و میزی ، به تماشا نشسته است . آنجا ، آن بیرون ، در ازدحام و شلوغی و ترافیک ماشینها و آدمها ، غوغا سالاری حاکم است و در این خلوت سرای محمود عالمی ، آرامشی وصف ناشدنی .

      آرامشی که در چهره و وجود این مرد هست ، تو را نیز به آرامش و تأمل فرا می خواند . او درونی پر التهاب و دردی پنهان از نوع اجتماعی دارد که وقتی لب به سخن می گشاید ، برایت هویدا می شود . درد مردم ؛ درد جوانان ؛ درد اعتیاد جوانان ؛ درد بیکاری و بیعاری ؛ و دهها درد بی درمان جامعه ی امروزین ؛ که با چهره ای خشن ، این مرد نستوه و پر تجربه و رمانتیک را می آزارد . 

      کم حرف است ؛ البته نه به سفارش « حکیم نظامی » که نخواهد « خشت بزند » ؛ صرفا به این دلیل که دردمند است . نشاط و امید به زندگی در دیدگانش موج می زند لیکن در اشعارش ، این موج درد است که سهمگین و پیاپی ، روحت را می نوازد . سه فرزند تحصیلکرده و موفق ، تحویل جامعه داده است . گذشته ای پر افتخار دارد ؛ لیکن به همین بسنده می کند که یک بازنشسته است .

         از همان سالهایی که داستان می نوشته ، شعر را نیز با رغبت دنبال کرده است . در حال حاضر ، در محفل شعرای شهر ، در نشستهای ادبی حوزه ی هنری اورمیه ، شرکت می جوید . هر چند بیشتر کار امروزیش شعر و شاعری است ؛ ولی به سیاق گذشته ، نظری نیز به داستان دارد . می گوید « داستان بلندی » در دست تحریر دارد که نمی خواهد تمامش کند . رمانی با تم اجتماعی ؛ سوژه ی عبرت زا و بلای خانمانسوز اعتیاد ؛ اعتیاد جوانان .   

       پاسخ هایی که از جناب عالمی دریافت کردم ، گاهی هم قد متن سوالاتم است ؛ ایجاز را رعایت کرده ؛ لیکن فکر کنم نخواسته به حاشیه بکشد . دیگر نخواستم آزرده خاطرش کنم . این که او ، انزوا گزیده ، اینکه قصد ندارد کتابی جدید از اشعار بلندش منتشر کند ، اینکه هنوز از روزگار و برخی آدمیان این دور و زمانه نالان است ؛ اینکه چاشنی کلام و بهانه ی حرف زدنش در تعدادی از سوالاتم وجود داشت ؛ اما پاسخی نداد ؛ همه و همه ، ارزشمندند و متعالی . ولی ، وقتی پاسخی مصلحت نیست ؛ نباید داد و نباید خواست ! سوال و مصاحبه ، چه ارزشی دارد در روزگاری که گوش شنوایی برای بیان و انتشار آمال و آلام هنرمندان یافت نمی شود !؟ 

                                               در محضر استاد غلامرضا دانشفروز  

                                                         (  شاعر – نویسنده )

                                                                منتشره در هفته نامه ی "فردای ما " - ۲۴ اسفند ۱۳۹۲

اشاره :

          کتاب « تذکره ی شبگرد » ، منتشر شده به سال 1378 ، بهترین بهانه ایست برای این که بدانیم مردی فرهیخته و دبیری نستوه ، در لحظات عمر با عزت و پر برکتش ، حامل کدامین اندیشه بوده است . وی در این اثر دغدغه اش را چنین بیان می کند : « سالها بود که در پدید آوردن این مهم ، شوق خدمت داشتم ، اما به علت کم مایگی و مشغله ی شغلی ، از این کار طفره می رفتم . با وجود این ، نگارش اثری که بتواند روشنگر گوشه هایی از فرهنگ و هنر و علم و ادب آذربایجان غربی باشد ، پیوسته فکر مرا به خود مشغول داشته بود » .

      استاد دانشفروز ، در کتاب مزبور ، از هفت گروه شعرا ، نویسندگان ، علما ، عرفا ، خوشنویسان ، نقاشان و اهل موسیقی سخن به میان آورده ؛ که هدفش شناساندن ارباب علم و ادب و هنر از متقدمین و متأخرین و روشن ساختن زوایای تاریک فرهنگ استان آذربایجان غربی بوده است .

       غلامرضا دانشفروز ، متخلص به « شبگرد » ، پدرش عباس ، اهل ایروان بود که در جوانی از زادگاه خود مهاجرت کرده ؛ از ارس گذشته و در اورمیه ساکن گردید . مادرش از اهالی سولدوز بود . این پیشکسوت شعر و شاعری ، در زمینه ی سرودن و نیز نوشتن ، فعالیت چشمگیر داشته و دارد . آثارش از شعر و نثر ، در بعضی از کتب و نشریات کشوری و محلی به چاپ رسیده است .    

                                   ----------------------------------------------------------------------------

*استاد ، ابتدا مختصری از بیوگرافی ، سطح تحصیلات و سوابق اشتغال خود را بفرمایید .

        این جانب غلامرضا دانش فروز متخلص به شبگرد ، در سال 1324 در اورمیه متولد شدم . دبیر دبیرستانهای اورمیه بودم و در سال 1377 بازنشسته شدم . مدت 42 سال در دبیرستانهای دولتی و غیرانتفاعی به تدریس ادبیات فارسی اشتغال داشتم . تحصیلاتم کارشناسی ادبیات فارسی است . 

                                                          در محضر استاد علی نشانی  

                                                                (  شاعر - طنزپرداز )

                                                              منتشره در هفته نامه ی "فردای ما " - ۲۴ اسفند ۱۳۹۲

اشاره :

          وی را نمی توان تنها یک شاعر شناخت . در زبان او ، هم عاطفه هست ، هم موسیقی ، هم صور خیال ؛ هم ریشه شناسی و هم تاریخ . او ، اعتراضی دارد به فرهنگ ؛ فرهنگی دارد با چاشنی اعتراف و اعتراض . اعتراف به داشته های تاریخی که منطقه ی ما دارد ؛ اعتراض به کسانی که فرهنگ و ادبیات و تاریخ و شعر و شاعری را نه می شناسند ، نه انگیزه و برنامه ای برای شناساندن شان دارند !

       « علی نشانی » ، آن قدر معرف حضور هست و چنان شهرت و اعتباری پیدا کرده ؛ که محققین و روزنامه نگاران تبریزی می آیند سراغش یا اساتید ادبیات و ناشران و نویسندگان بومی ، به مصاحبت و گفت و گو  با او افتخار می کنند . وی ، علاوه بر شعر و شاعری ، در طنز ، لغت شناسی ، ریشه یابی واژگانی ، عرفان و ... ، بیانی ظریف و دیدگاهی بدیع و لطیف دارد . در سخن و کلام علی نشانی ، تجربه ، نگاه متعادل به خلقت ، ارتباطات انسانی ، عرفان گرایی ، دانش ستایی و تواضع هنری ، نهفته است .

        او ، معتقد است تاریخ دنیا و نظام آفرینش ، به « حوادث » وابسته است . این حوادث باید مایه ی عبرت و باعث کسب تجربه ی انسان – بویژه اهل ادب و دانش – باشد . به نظر این استاد ، هر چیز پایانی دارد ، ولی علم و دانش پایان ناپذیر است . او به زبان و دانش اقوام ، تأکید ویژه دارد ، بطوری که می گوید « زبان هر قوم ، باید برای آیندگان میراث بماند » . او جهانی می اندیشد و به جهان وطنی سخت عشق می ورزد . در باور او ، کره ی خاکی ، یک خانه است و ما انسانها ، عائله ی آن . لذا در چنین جهانی ، « ارتباط » ، اصل اول است و غفلت از آن ، مردگی و نابودی . وی ، می گوید « دانشگاه هر کس ، محیط پیرامون اوست ؛ بقیه ی دانشگاهها مجازی اند » . به اعتقاد وی ، انسان اگر از محیط و حوادث تجربه و درس نگیرد ، از هیچ دانشگاه و مدرسه ای ، درس نخواهد آموخت .  

       استاد علی نشانی ، با آن همه وسعت دانش و احاطه به شعر و ادب ، در کمتر انجمنی حضور دارد . واقعیت این است که در تشکلهای ادبی و هنری موجود در شهر و استان ، کمتر کسی است که سراغی از ایشان بگیرد و یا از بینش و تجربه ی چنین دانشی مردانی ، استفاده ای بکند .

       مجموعه شعری از استاد ، تحت عنوان « عؤمور یوللاریندا » ، در سال 1388 ، چاپ و منتشر شده است . این در حالیست که سروده ها و اشعار این شاعر زبردست ، در نشریات محلی فعلی و روزنامه ها و جراید کشوری ، من جمله نشریات منتشره در تبریز دهه ی بیست ، نیز انتشار یافته است .

       در آخرین روزهای پاییزی امسال ، طی دو جلسه ، در محضر استاد نشانی ؛ واقع در محل کسبش ( بزازی - بازار اورمیه ) ، حاضر شده و ضمن گفت و گو ، از روزگاران گذشته و وضعیت فعلی و نگاهش به آینده ، پرسیدم و سخنانی شنیدم . آنچه در پی می آید ، تنها بخشی از نکاتی است که به ترتیب سوالات پیش بینی شده برای مصاحبه ، خدمتتان ارائه می شود .       

                                   ----------------------------------------------------------------------------

*استاد ، ابتدا مختصری از بیوگرافی ، سطح تحصیلات و سوابق اشتغال خود را بفرمایید .

       علی نشانی هستم ، متولد 1305 هجری شمسی . پدرم از روستای « یوخاری یکان » در محال یکانات آذربایجان ، مادرم از روستای « چایلی » در حوالی شهر قازاق جمهوری آذربایجان است . در سال 1312 همراه خانواده ام از آنسوی ارس به شهر اورمیه نقل مکان نموده ؛ تاکنون در همین شهر ساکن هستیم . مدرک تحصیلی ام شش کلاس ابتدایی در اوایل دوران سلطنت رضا شاه پهلوی است . از آغاز دوران جوانی تا زمان حاضر با کار آزاد در شغل بزازی فعالیت نموده ام . 

به انگیزه ی آشنایی طیف نوجوان با اهل قلم و شعر و مطبوعات ، امسال نیز ، کما فی السابق ، موضوع تحقیق پایان سال و آخر ترم دانش آموزان و فراگیران را بومی نموده ام .
بدین سبب ، بر خود لازم دانستم ضمن عذرخواهی از محضر عموم اهل قلم و روزنامه نگاران ، مدیران مسوول نشریات ، شاعران فرهیخته ، نویسندگان و دیگر اهل هنر اورمیه و سایر شهرهای استان ، تشکر نمایم که قبول زحمت کرده و با طالبان دانش و مشتاقان هنر و کتاب و تاریخ ؛ بزرگوارانه همکاری می کنند .
سپاسگزار همه ی اساتید فن هستم .
.
.

گفت و گو با وحید زادقاسم  

(  فرزند شاعر فقید کنداوغلو )

                                                                      { منتشره در هفته نامه ی فردای ما / ۱۱ / ۲ / ۱۳۹۳ }

اشاره :

        فروردین ماه سال قبل ، شاعری وارسته ، منتقدی نستوه ، طنزپردازی جدی کار و نظیره سازی بی نظیر در منطقه و استان ما ، دار فانی را وداع گفت و به لقای حق نایل گشت . « فیروز  زادقاسم » ؛ مردی از تبار غم و اندوه ، از قبیله ی رنج و حسرت . هجوگویی که مطرود آدم و عالم بود و دوستدار عالم و آدم . این شاعر خوش طبع و لطیف روح ، لطیفه هایی در کلام و شعر و پیامک های سالهای اخیرش داشت که در ژرفای هر کدام ، دردی از نوع انسان و بشریت نهفته بود . درد تنهایی ، درد بی عاطفگی جهان ، درد بی وفایی دنیا ، درد اجتماع ، درد ایل و تبار و درد یار و دیار .

       زادقاسم ، در روستا زاده شد ، در شهر زیست ؛ و در همان روستا نیز آرام گرفت . در شهر زیست ، لیکن هیچموقع سادگی و صداقت روستایی خویش را از یاد نبرد . او ، به خاطر اندیشه و اشعار تند و بی پروایش ، محکوم به انزوا گردید . از جامعه رانده شد ، ولی تمامی اوقات زندگی خود را وقف جامعه و نجات مردمش از درد جهالت و لجاجت و خرافه پرستی نمود .

       وی شاعری منتقد و طنزپردازی شاعر بود . در کلام او ، انتقاد تا حد افراط دیده می شد . آثار به جا مانده از او ، در اکثر صناعات ادبی ، نمونه دارد . با همه ی اوزان عروضی و زبان شعر و صنایع لفظی و معنوی سخن ، آشنایی داشته و در هر کدام طبع آزمایی نموده است . آثاری بکر و شیرین دارد و زبانی طنز و گزنده ؛ هجو گونه هایی که هیچموقع انتشار نیافت ! اشعار و دردنامه های ترکی و فارسیی که تحت هیچ شرایطی امکان چاپ و نشر نداشت ! شاعر و مردی از جنس خودش ؛ دوست داشتنی و لایق مصاحبت .

      از مرحوم فیروز زادقاسم ، معروف به کنداوغلو ، یک مصاحبه در تیر ماه 1387 ، در همین نشریه منتشر شد . اینک که خود او نیست تا مصاحبه ای بکنم ؛ اولین سالگرد فوتش را بهانه ساخته و به صحبت با فرزند ارشدش نشستم .     

                                   ----------------------------------------------------------------------------

*آقا وحید ، ضمن تسلیت مجدد فوت پدر مرحومتان ؛ تقاضا دارم مختصری از بیوگرافی و تحصیلات و اشتغال خود بفرمایید .

        سپاسگزارم . بنده وحید زادقاسم هستم . فرزند ارشد شاعر . تولدم بیستم شهریور 1363 . سی سال دارم با مدرک سیکل . کار کشاورزی می کنم ؛ گاهی هم شغل آزاد .